Aracı Tanıma ve Araç Kullanmaya Hazırlık
Aracı tanımanın amacı parçaları ezberlemek değil, sürüşten önce aracın güvenli çalışıp çalışmadığını anlayacak temel bakış açısını kazanmaktır.
Konu Anlatımı
Motor ve Araç Tekniği
Motorun çalışma prensibi, yağlama ve soğutma sistemleri, aktarma organları, fren sistemi, lastikler ve periyodik bakım.
Araçta Bulunan Kısımlar ve Sistemler
Karoseri, şase ve motor; aracın gövdesini, taşıyıcı yapısını ve güç kaynağını oluşturur.
Motorun Çalışmasına Yardımcı Olan Sistemler
Motorun çalışması yalnız motor bloğuna bağlı değildir; marş, yakıt, ateşleme, soğutma, yağlama, şarj, egzoz, güç aktarma ve fren-direksiyon-süspansiyon sistemleri birlikte görev yapar.
Motor ve Çalışma Prensibi
Motor, yakıttan elde ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinedir.
Motorların Sınıflandırılması
Motorlar yakıtına, yanma yerine, soğutmasına, zamanına, silindir sayısına ve yapılış şekline göre sınıflandırılır.
Motorların Çalışma Prensipleri
Benzinli ve dizel dört zamanlı motorların çalışma mantığı, silindire ne alındığı ve ateşlemenin nasıl gerçekleştiği üzerinden ayrılır.
Akümülatör
Akümülatör marş motoruna elektrik verir, motor çalışmazken alıcıları besler ve motor çalışırken üretilen elektriği depolar.
Araç Kullanmaya Hazırlık
Araç kullanmaya hazırlık, dış kontrolle başlayıp sürücü konumu, emniyet kemeri, ayna ve gösterge kontrolüyle tamamlanır.
Aracın Dış Kontrolünün Yapılması
Dış kontrol, aracın etrafında engel veya canlı olup olmadığını, lastiklerin ve ışıkların çalışıp çalışmadığını görmeyi sağlar.
Koltuk ve Ayna Ayarı
Doğru koltuk ve ayna ayarı, sürücünün pedallara rahat ulaşmasını, direksiyonu güvenle tutmasını ve arkayı görmesini sağlar.
Emniyet Kemerinin Takılması ve Baş Destekleri
Emniyet kemeri ani fren ve çarpışmada sürücüyü koltukta tutar; baş desteği boyun yaralanmalarını azaltmaya yardımcı olur.
Aracın Çalıştırılması
Aracı çalıştırırken vitesin boşta olduğu, debriyaj ve fren kontrolü, kontak çevrilince uyarı lambalarının durumu ve motor çalıştıktan sonra lambaların sönmesi izlenir.
Araç Göstergelerinin Kontrolü
Gösterge paneli aracın çalışma durumunu ve arızalarını sürücüye ışıklı, ibreli veya sayısal biçimde bildirir.
Periyodik Bakımlar
Periyodik bakım, aracın güvenli ve ekonomik çalışması için belirli aralıklarla yapılan kontrollerdir.
Günlük, Haftalık, Aylık, Yıllık Bakımlar
Bakım aralıklarını tablo gibi görmek, hangi kontrolün ne zaman yapılacağını karıştırmayı önler.
Aracın Kışa Hazırlanması
Kış hazırlığı, donma, kayma, buğu ve zayıf akü gibi soğuk hava risklerine karşı yapılır.
Aracın Yaza Hazırlanması
Yaz hazırlığı, sıcak havada motorun hararet yapmasını, lastiklerin ve havalandırmanın sorun çıkarmasını önlemeye yöneliktir.
Akaryakıt Kontrolü
Yakıt göstergesi sürüş öncesi kontrol edilir; yakıt tamamen bitmeden yakıt alınmalıdır.
Motor Yağı Kontrolü
Motor yağı kontrolü düz zeminde, motor stop edildikten ve yağ kartere indikten sonra yağ çubuğuyla yapılır.
Radyatör ve Silecek Suyu Kontrolü
Radyatör suyu motorun soğutulmasını, silecek suyu camın temizlenmesini sağlar; antifriz donma ve korozyona karşı koruma sağlar.
Lastik Hava Basınçları ve Diş Derinliklerinin Kontrolü
Lastik basıncı ve diş derinliği yol tutuşu, frenleme, yakıt tüketimi ve lastik ömrü açısından doğrudan güvenlik konusudur.
Işık ve İkaz Sistemi Kontrolü
Işık ve ikaz sistemi, sürücünün yolu görmesini ve diğer yol kullanıcılarına görünmesini sağlar.
Aydınlatma Sistemi Arızaları
Aydınlatma arızasında önce sigorta ve ampul gibi basit kontrol noktaları düşünülür; aynı özellikte parça kullanılır.
Sürücüler Tarafından Yapılabilecek Basit Uygulamalar
Sürücünün yapabileceği uygulamalar tekerlek değiştirme, zincir takma, ampul değiştirme ve kritik uyarıda güvenli durma gibi temel işlemlerle sınırlıdır.
Tekerlek Değişimi
Tekerlek değişiminde araç güvenli yerde durdurulur, el freni çekilir, takoz konur, bijonlar çapraz sırayla sıkılır ve yedek lastik basıncı kontrol edilir.
Kar Zincirinin Takılması
Kar zinciri çekişin olduğu lastiklere takılır; uygun ebada sahip olmalı ve kısa bir sürüşten sonra gerginliği kontrol edilmelidir.
Ampul Değişimi
Ampul değiştirirken aynı özellikte ampul kullanılır; far ampulü değiştiğinde kısa ve uzun far ayarı kontrol edilmelidir.
Aracın Hemen Durdurulup Kontağın Kapatılması Gereken Haller
Yağ lambası, şarj lambası, farklı motor sesi, yanık kablo veya koku gibi durumlarda araç güvenli biçimde durdurulup kontak kapatılmalıdır.
Araçların Fazla Yakıt Yakmasının Sebepleri
Fazla yakıt tüketimi sürücü alışkanlıklarından, motor ayarlarından veya aracın mekanik durumundan kaynaklanabilir.
Ekonomik Sürüş İçin Alınabilecek Önlemler
Ekonomik sürüş; doğru bakım, doğru vites, dengeli hız, uygun lastik basıncı ve gereksiz yükten kaçınma ile sağlanır.